سوال میان ترم 1392

1-     کدام منطقه،  دارای نقاشی های مربوط به هشت یا ده هزارسال پیش از میلاد است؟        
الف) دوشه              ب) همیان                    ج) کوهدشت                              د) همه موارد
2-     نام دیگر کلکولیتیک .............................. می باشد.
الف) نوسنگی              ب) مس - سنگی                    ج) عصرآهن                              د) میان سنگی
3-     کدام مشخصه زیر مربوط به سفال های هزاره هشتم ق.م میلاد می باشد.
الف) همه دست ساز و نامتقارن هستند.
ب) همه آن ها دارای نقوش حیوانی هستند.
ج) رنگ سفال این دوره زمانی بنفش تیره رنگ است.
د) اغلب سفال های این دوره با چرخ سفالگری ساخته شده است.
4-     قدیمی ترین پرچم متعلق به ...................................... می باشد و از جنس ..............................است.
       الف) شهداد – مفرغ.            ب) تپه یحیی – مس.                             ج) شهداد – مس                د) تپه یحیی – مفرغ   
5-     کدام ویژگی های زیر مربوط به معماری جنوب شرق ایران در هزاره سوم ق.م می باشد؟
الف) پلکانی – برای آبرسانی از لوله های سفالی استفاده می کردند – سطح دیوارها با اندودی از کاهگل و مواد آهکی پوشیده می شدند.
ب) سقف اغلب ساختمان ها شیب دار بوده است - پلکانی – برای آبرسانی از لوله های مسی استفاده می کردند.  
د) پلکانی – برای آبرسانی از لوله های مسی استفاده می کردند – سطح دیوارها با اندودی از کاهگل و مواد آهکی پوشیده می شدند.
د) فرم ساختمان ها دایره ای شکل بوده است- برای آبرسانی از لوله های سفالی استفاده می کردند – سطح دیوارها با اندودی از کاهگل و مواد آهکی پوشیده می شدند.
6 -  چرا ساخت اشیا تزئینی را در خود مناطق جنوب شرق ایران می دانند؟
الف) چون هزاران قطعه سنگ لاجورد و فیروزه و مهره های تزئینی آماده به کار در منطقه یافت شده است.
ب) چون در جنوب شرق ایران به عنوان حلقه ارتباط شرق و غرب بوده اند.
ج) گزینه الف و ب
د) هیچکدام.
7-     قدیمی ترین جراحی متعلق به ...................................... می باشد. (5/0نمره)
       الف) شهر سوخته                   ب) شهداد                             ج) تل ملیان                د) شوش        
8-     سه محل مربوط به هزاره سوم ق.م که در منطقه کرمان یا دشت لوت قرار دارند را نام ببرید؟
9-     نام دیگر بین النهرین ......................... می باشد.       الف) شهر سوخته       ب) شهداد         ج) تل ملیان           د) میان رودان
10-  خط تصویری ویژگی خاص سفال های کدام منطقه از مناطق دشت لوت بوده است.
      الف) تل ملیان                          ب) شهداد                             ج) نرگس تپه               د) میان رودان     
     11- سفال هایی به رنگ کرم یا زرد نخودی که با رنگ سیاه یا قهوه ای تیره با نقش های هندسی و جانوری و تلفیقی از ویژگی های        مختص کدام مناطق زیر بوده اند.(هزاره چهارم ق.م)         
     الف) شهر سوخته – تل ملیان – نرگس تپه.                                               ب) شهداد – شهر سوخته – شهداد-سیلک.
     ج)تپه سیلک -  تپه حصار – تل باکون – شوش.                                           د)شوش- شهر سوخته – تپه سیلک – نرگس تپه
 
نمره به عدد:                                                              نمره به حروف:
نام و امضا مصحح:
 
ادامه ... صفحه .....2........
 
12-دولت تازه تاسیس ایلام از حدود 3500ق.م وارد مرحله ...................................... شد.
13-معروف ترین بنای خشتی و آجری که در زمان دولت ایلامیان ساخته شد، بنای ............................................ است.
14-واژه زیگورات را تعریف کنید؟
 
15-پیکره های ایلامی بیانگر چه نکته ای می باشند؟
 
16-  چرا ایلام به عنوان حلقه ارتباطی میان دولت های اطرافش محسوب می شده است؟
 
17 خط ایلامی ها دارای  ....................... علامت می باشد.
الف) 300  علامت                 ب) 600  علامت                          ج) 200  علامت                   د) 100 علامت      
 
18-  واژه انگلیسی،  خط تصویری .................................................................... است.
19- درباره اشکال زیر هر چه می دانید بنویسید؟
 

 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
                                                             "   موفق باشید   "     
 

نمونه سوال

سوال های چهار گزینه ای:

1-در کدام نقش برجسته دوره هخامنشی،  صحنه حمله شیر به گاو نشان داده شده است.

الف) دیوار پلکان شرقی کاخ آپادانا.

ب) نقش برجسته گنج نامه همدان.

ج) دیوار پلکان شرقی کاخ پاسارگاد.

د) ب) نقش برجسته بیستون کرمانشاه.

2-نمونه مشابه نقوش سرستون های دوره هخامنشی را می توان بر روی نقوش ............................... مشاهده نمود.

الف) نقوش جام های زیویه.

ب) نقوش سفال های شوش.

ج) نقوش آجرهای سیلک کاشان.

د) ب) نقش برجسته بیستون کرمانشاه.

3-نقش کتیبه بالدار در مجموعه .................................. قرار گرفته است.

الف) دیوار پلکان شرقی کاخ آپادانا.

ب) نقش برجسته بیستون کرمانشاه.

ج) دیوار پلکان شرقی کاخ پاسارگاد.

د) نقش برجسته گنج نامه همدان.

4- مقبره کوروش شبیه فرم معماری کدام بنا می باشد. بنای .............................  .

الف) آرامگاه داریوش اول.

ب) شبیه فرم چغازنبیل.

ج) شبیه مقبره آشوری ها

د) شبیه فرم اهرام مصر.

خلاصه درس پنجم هنر و تمدن هخامنشی ها بر اساس تغییرات جدید سال تحصیلی 1392

هنر معماری:

ویژگی هنر معماری:

توجه به معماری متقارن و عظمت گرایی.

گرایش به نقش و نگاره های جانوری.

توجه و احترام به شخصیت والای انسانی.

تلفیق عناصر ملل وابسته با بکارگیری مصالح و اندازه های مناسب.

داشتن نگرشی آرمانی و عظمت گرا بدون خشنونت.

عناصر الحاقی در بنا و کاخ های دوره هخامنشی:

1. ستون و سرستون.

2. حجاری.

3. استفاده از آجرهای لعابدار.

4. تزئین کاخ ها با رنگ.

5. پله

1. ستون و سرستون:

ویژگی ستون ها:

1. ارتفاع بلند.                

2. تعداد ستون­ها.         

3. بکارگرفتن سرستون هایی به شکل نیم تنه های متقارن با پاهای جمع شده از حیوانات پشت کرده به هم.

                  فرم حیوانات بکاربرده شده در ستون ها: 1-گاو 2-شیر. 3-حیوانات تلفیقی. 4-لاماسو.

آیا می دانید: نمونه های مشابه نقوش سرستونها را می توان بر روی نقوش جام های زیویه مشاهده نمود.

1. حجاری:

1. پایه ستون سنگی /فرشته بالدار / در مجموعه پاسارگاد.

2.  گنج نامه همدان / وجود کتیبه میخی به سه زبان پارسی – ایلامی – بابلی.

3. نقش برجسته بیستون در کرمانشاه.

4. نقش برجسته دیوار پلکان منتهی به کاخ آپادانا( پلکان شرقی) به طول 93 متر است. این اثر صحنه حمله شیر به گاو را نشان می دهد. که نمادی از اعتدال شب و روز یا گردش فصول و یا پیروزی بوده است.

5. ویژگی تمام نقش برجسته ها: 1- نمایش حرکات و شیوه قرار گرفتن انسان ها. 2- پیکره ها نسبت به حیوانات از تحرک کم تری برخوردارهستند. 3-نیم رخ بودن انسان ها.

1. استفاده از آجرهای لعابدار:

    نمونه: کاخ ها.                       

     موضوع: نقوش انسانی و حیوانی.             ویژگی: توجه به جزئیات جنس و نقش لباس ها.

1. تزئین کاخ ها با رنگ

• توجه به عنصر رنگ.

• استفاده از عنصر رنگ بر ستون، سقف، دیوارها.

• به کارگیری روکش هایی از جنس طلا، لاجورد و مفرغ.

1. پله:

     وجود پلکان های کوتاه و زیاد در ورودی ها. که شمار آن ها در هر طرف به 110 عدد می رسد.

      چند بنا (کاخ) دوره هخامنشی:

1. پاسارگاد: اولین پایتخت هخامنشی ها

2.  این مجموعه شامل: 1- دژ دفاعی. 2- باغ بزرگ. 3- کاخ کوروش. 4- کاخ مسکونی. 5-دروازه ای که دو گاو بالدار آن را محافظت می­کرده اند. 6- مقبره کوروش: ساختمانی چند پله شبیه چغازنبیل که سقفی شیب دار دارد.

 

1. کاخ آپادانا:   مکان: شوش                             دومین پایتخت هخامنشی ها

         این مجموعه دارای  1- دروازه و تالار خشایار. 2-کاخ داریوش(تچر) یا تالار آئینه. 3-کاخ اردشیر. 4-تالار         ورودی. 5-تالار دو دروازه. 6-تالار شورا. 7- تالار هدیش. 8- آرامگاه صخره ای نقش رستم در نزدیکی این      مجموعه / آرامگاه داریوش اول- خشایارشاه – اردشیر.            

 

1. بنای تخت جمشید (پارسه)

     مکان: در دامنه کوه رحمت در و مشرف بر جلگه وسیع مرودشت در فارس قرار گرفته است.

   کاخی تشریفاتی برای اجرای مراسم آئینی و جشن ها.

   این بنا شامل: 1-کاخ و تالارهای ستون دار و بناهای متعدد بر صفه ای بلند.

   ورودی آن را پلکان های وسیعی می سازد که شمار آن ها در هر طرف به 110 عدد می رسد. این پلکان ها دارای تزئیناتی شامل؛ سه ردیف سربازان پارسی، مادی و سربازهای جاویدان و نمایندگان 28 ملل تابعه در حال ارائه هدایا می باشند.

  

صنعت مهرسازی:

مهرهای این دوره به سه گونه فرمی تقسیم می شوند: 1- مسطح. 2- استوانه ای. 3- حلقوی(انگشتری).

 

صنعت فلزکاری:

1. ساخت جام های شاخی شکل و ترکیبی از جانوران به نام (تکوک) از جنس طلا.

2. ساخت اشیا مختلف از جنس مفرغ و نقره.

 

صنعت بافندگی:

1. قالی: فرش پازیریک که در سرزمین آلتای سیبری یافت شده است.

2. پرده: در منابع آمده است که کاخ ها با پرده های زیبا و رنگارنگ تزئین شده اند.

صنعت ضرب سکه :

1. ضرب سکه هایی از جنس طلا به نام های دریک و سیکل.

 

سفالگری:

مراکز عمده سفالگری: فارس – خوزستان – همدان.

 

موسیقی:

1. نوعی موسیقی ویژه جنگ  با بوق، شیپور و طبل.به همراه سرود.

2. موسیقی مذهبی که در هنگام مراسم عبادی خوانده می شد.

 

آیا می دانید:

• در دوره هخامنشی ها برای اجرای بعضی از مراسم بدن خود را رنگ و از ماسک استفاده می کردند.

• آیا می دانید واحد پول هخامنشی ها دریک(سیکل، شکل) بوده است.

• آیا می دانید تکوک همان( ریتونRhyton) ظروف جامی شکل به شکل شاخ و سر حیوان های شاخ دار ساخته می شدند.

• آیا می دانید تچر به معنای کاخ زمستانی  است.

• آیا می دانید هدیش(هدش) نام کاخ کوچک خشایار شاه است.

• آیا می دانیدبه مجموعه ای از علائم و آثار که جنبه مقدس دارند مضاهر مقدس می گویند.

• آیا می دانید تجریدگرایی همان انتزاع گرایی نوعی اجرای هنری بدون تقلید از طبیعت و دنیای واقعی است.

سوال های درس چهاردهم:

واژه های زیر را معنی کنید:

مکتب یا جنبش خروس جنگی:

مکتب سقاخانه­ای:

خیالی سازی:

هنر جنگ:

هنر دفاع مقدس:

هنر انقلابی:

سوال جورچین: شامل:

نام طراح یا معمار بناها یا عکس بناها یا جورکردن نمونه آثار:

در این قسمت جور امکان دارد متنی نباشد بلکه متن و شکل باشد. پس شکل این بناها را کاملا به ذهن بسپارید.

آرامگاه خیام               

آرامگاه ابوعلی سینا

برج آزادی

موزه هنرهای زیبا

تئاتر شهر

مکتب سقاخانه ای

نقاشی خیالی یا قهوه خانه­ای

خط نقاشی

جنبش یا آرم خروس جنگی

 

سوال چهارگزینه­ای: 

*کدام رویکرد هنری مربوط به دوره چهارم شمسی می باشد.

الف)انقلاب فرهنگی/ هنر انقلابی / بازگشایی مجدد مراکز هنری/ پرپایی و برگزاری نمایشگاه و جشنواره های هنری / تمایل به نقاشی قهوه خانه ای با موضوع های مذهبی و حماسی. 

ب) شکلگیری دانشکده هنرهای تزئینی و تمایل به میراث سنتی./ تشکیل انجمن های فرهنگی در میان کشورهای مختلف./ هنر انقلابی - هنر جنگ.

ج) تمایل به باستان شناسی و ورود متخصصان اروپایی به ایران./ تمایل به نقاشی قهوه خانه ای با موضوع های مذهبی و حماسی./ شکلگیری دانشکده هنرهای تزئینی.

د) نقاشی قهوه خانه ای با موضوع های مذهبی و حماسی. / تمایل به باستان شناسی و ورود متخصصان اروپایی به ایران./ هنر جنگ.

توجه ممکن است به جای دوره چهارم از سه دوره دیگر سوال شود.

 

*این مکتب ................... با نگاه به ارزش­های بصری هنر جهان و به کارگیری مواد و مصالح بومی با موضوع های ایرانی مکتب در دوره سوم دهه 40 و 60 شکل می­گیرد.

الف) مکتب سقاخانه ای            ب) مکتب شیراز              ج) مکتب خروس جنگی               د) مکتب خیال سازی

*این مکتب انتقال موج جدیدی از جنبش نوگرایی و مدرنیسم در هنر نقاشی است..................

الف) مکتب سقاخانه ای            ب) مکتب شیراز              ج) مکتب خروس جنگی               د) مکتب خیال سازی

 

توجه داشته باشید: به جای مکتب شیراز امکان هر مکتبی وجود دارد.   یا     به جای مکتب خیالی سازی امکان دارد مکتب یا نقاشی قهوه خانه بیاید.

*تاسیس هنرکده هنرهای زیبا در کدام دوره می باشد؟ الف) دوره دوم              ب)دوره سوم         ج) دوره چهارم                  د)دوره اول.

توجه داشته باشید: به جای تاسیس هنرهای زیبا امکان دارد هر نکته مهم عنوان شده برای چهار گروه بیاید. 

 

سوال کوتا جواب یا گزینه های خال را با عبارت های مناسب پر کنید:

*قالب هنرستان هنرهای سنتی یا قدیمه حاصل شکلگیری .......................  است.

*طراح یا معمار آرامگاه خیام .................. می باشد.

نکته:

این سوال هم به صورت چهارگزینه – جور چین – کوتاه جواب می تواند مطرح شود.

به آرامگاه امکان دارد مکان های دیگر بیاید.

امکان دارد برعکس هم پرسیده شود به جای این که اسم طراح بیاید: طراح یا معمار بیاید اسم بنا را بخواهند مثل:

* هوشگ سیحون آرامگاه ................و ................. .را در همدان و طوس طراحی کرده است.

-کدام گزینه صحیح می باشد:

*او ............................... آرامگاه ابوعلی سینا را در همدان طراحی کرده است.

*او .............................موزه هنرهای معاصر را در تهران طراحی کرده  است

*این شخص .................... برج آزادی را در تهران طراحی کرده است.

*طراح تئاتر شهر تهران ...............................  است.

الف) هوشنگ سیحون                ب) کامران دیبا                                ج) قوام الدین شیرازی                د) سردار افخمی 

*او ............................... آرامگاه خیام را در طوس طراحی کرده است.

الف) هوشنگ سیحون                ب) کامران دیبا                                ج) قوام الدین شیرازی                د) سردار افخمی 

از اسامی های زائد و غیر مرتبط دیگری هم می توان استفاده کرد.

دادن یک عکس و نوشتن اطلاعات مربوط به آن تصویر یا شکل.

نمونه:

عکس زیر مربوط به نقاشی عامیانه، نقاشی قهوه خانه – موضوع مذهبی. یا عکس زیر مربوط به نقاشی خط، حسی زنده رودی، مواد ترکیبی

از درس 14

تمام عکس ها برای اطلاعات عمومی و کنکور مهم است اما به علت تعدد عکس ها برای خرداد ماه فقط این عکس ها را به خاطر بسپارید.

عکس یا تصویر:

شکل 1-14

شکل3-14

شکل6-14

شکل7-14

شکل9-14 الف – ب – ج-د-هِ

شکل10-14 الف- ب

شکل 11-14

شکل12-14 ب

 

من الله توفیق

1-سوال چهار گزینه ای.  2-سوال کوتاه جواب.    3-سوال تعریف واژه­ها و جورچین.    4-سوال تشریحی.        5-سوال عکسی یا مفهومی.

4 نمره                        4 نمره                     4 نمره                       4نمره                       4نمره      

                                                               نیمی تعریفی /نوشتنی

                                                               نیمی دیگر به صورت جورچین عکسی یا متنی 

خلاصه درس چهاردهم: هنر دوره معاصر ایران.

در این دوره تمایل و گرایش­های متفاوتی به طور همزمان با گرایش هنر رسمی و مردمی به سمت مذهب­گرایی و وحدت کامل پدید می­آید.

عمده این گرایش­ها را می توان با یک تقسیم­بندی کلی در مسیر گرایش­های باستان­گرایی، ملی­گرایی، سنت­گرایی و مذهب­گرایی تقسیم کرد:

دوره اول: بین سال­های 1320-1300شمسی همگام با دوره اوج فعالیت های باستان شناسی ایران شکل می گیرد.

- تمایل به باستان شناسی که از اواخر دوره قاجاریه آغاز گردید باعث شد تا متخصصان اروپایی وارد ایران شوند.

-آرامگاه هایی باشکوه در این دوره برای فردوسی- سعدی-حافظ ساخته می شود.

-مدرسه مستظرفه به دو بخش تقسیم می شود:

1- بخش کمال الملک با گرایش به نقاشی طبیعت گرایی و کلاسیک رسمی.

2-قالب هنرستان هنرهای سنتی یا قدیمه است که حاصل آن شکلگیری نگارگری معاصر است.

دوره دوم: حد فاصل سال های 1340-1320شمسی همزمان با فعالیت هنرکده هنرهای زیبا.

-فعالیت هنرکده هنرهای زیبا و آموزش های نوین در سه رشته: نقاشی – پیکرتراشی – معماری.

-سعی و تلاش معمارهای ایرانی با بهره گیری از دانش روز و تحول های مدرنسیم در غرب برای ایرانی کردن آثار معماری خود.

-تاسیس هنرکده هنرهای زیبا.

جنبش های هنری: 1- خروس جنگی.   جنبش خروس جنگی: انتقال موج جدیدی از جنبش نوگرایی و مدرنیسم در هنر نقاشی. 

دوره سوم: حد فاصل سال های 1360-1340 شمسی نوعی بازگشت به گرایش های سنتی.

-شکلگیری دانشکده هنرهای تزئینی و تمایل به میراث سنتی.

-تشکیل انجمن های فرهنگی در میان کشورهای مختلف.

-تمایل به سنت گرایی به معنای ارائه هویت فرهنگی.

 -نسل دوم معماران ایرانی که به نسل طلایی شهرت داشتند.

بناهای این دوره زمانی:

نام آثار	مکان	نام طراح یا معمار
آرامگاه خیام	طوس	هوشنگ سیحون
آرامگاه ابوعلی سینا	همدان	هوشنگ سیحون
برج آزادی	تهران	حسین امانت
موزه هنرهای معاصر	تهران	کامران دیبا
تئاتر شهر	تهران	علی سردار افخمی

تحول­های هنری:

1-خط نقاشی.                    2-مکتب سقاخانه­ای.

توضیح مکتب سقاخانه­ای:  با نگاه به ارزش­های بصری هنر جهان و به کارگیری مواد و مصالح بومی با موضوع های ایرانی مکتب در دوره سوم دهه 40 و 60 شکل می­گیرد. 

 

دوره چهارم: نوعی رویکرد هنری از سال 1360 شمسی به بعد که نوعی تداوم هنر سنت گرایی دوره سوم است که با تحول های در جریان شکلگیری انقلاب و دفاع مقدس با گرایش های مذهبی ادامه می یابد.

انقلاب فرهنگی: در جریان شکل­گیری انقلاب شکوهمند اسلامی و دفاع مقدس با گرایش­های مذهبی به گونه ای با ابزار هنری در می­آمیزد که در جریان تحول های اخیر به هویتی کاملا مشخص تبدیل می شود وه به نوعی انقلاب فرهنگی در عرصه­های متفاوت ایجاد می شود که نتیجه آن هنر انقلابی – هنر جنگ – هنر دفاع مقدس است.

-بازگشایی مجدد مراکز هنری. -پرپایی و برگزاری نمایشگاه و جشنواره های هنری. - تمایل به نقاشی قهوه خانه ای با موضوع های مذهبی و حماسی. 

                                                                                                          

من الله توفیق

خلاصه درس چهاردهم: هنر دوره معاصر ایران.

در این دوره تمایل و گرایش­های متفاوتی به طور همزمان با گرایش هنر رسمی و مردمی به سمت مذهب­گرایی و وحدت کامل پدید می­آید.

عمده این گرایش­ها را می توان با یک تقسیم­بندی کلی در مسیر گرایش­های باستان­گرایی، ملی­گرایی، سنت­گرایی و مذهب­گرایی تقسیم کرد:

دوره اول: بین سال­های 1320-1300شمسی همگام با دوره اوج فعالیت های باستان شناسی ایران شکل می گیرد.

- تمایل به باستان شناسی که از اواخر دوره قاجاریه آغاز گردید باعث شد تا متخصصان اروپایی وارد ایران شوند.

-آرامگاه هایی باشکوه در این دوره برای فردوسی- سعدی-حافظ ساخته می شود.

-مدرسه مستظرفه به دو بخش تقسیم می شود:

1- بخش کمال الملک با گرایش به نقاشی طبیعت گرایی و کلاسیک رسمی.

2-قالب هنرستان هنرهای سنتی یا قدیمه است که حاصل آن شکلگیری نگارگری معاصر است.

دوره دوم: حد فاصل سال های 1340-1320شمسی همزمان با فعالیت هنرکده هنرهای زیبا.

-فعالیت هنرکده هنرهای زیبا و آموزش های نوین در سه رشته: نقاشی – پیکرتراشی – معماری.

-سعی و تلاش معمارهای ایرانی با بهره گیری از دانش روز و تحول های مدرنسیم در غرب برای ایرانی کردن آثار معماری خود.

-تاسیس هنرکده هنرهای زیبا.

جنبش های هنری: 1- خروس جنگی.   جنبش خروس جنگی: انتقال موج جدیدی از جنبش نوگرایی و مدرنیسم در هنر نقاشی. 

دوره سوم: حد فاصل سال های 1360-1340 شمسی نوعی بازگشت به گرایش های سنتی.

-شکلگیری دانشکده هنرهای تزئینی و تمایل به میراث سنتی.

-تشکیل انجمن های فرهنگی در میان کشورهای مختلف.

-تمایل به سنت گرایی به معنای ارائه هویت فرهنگی.

 -نسل دوم معماران ایرانی که به نسل طلایی شهرت داشتند.

بناهای این دوره زمانی:

نام آثار	مکان	نام طراح یا معمار
آرامگاه خیام	طوس	هوشنگ سیحون
آرامگاه ابوعلی سینا	همدان	هوشنگ سیحون
برج آزادی	تهران	حسین امانت
موزه هنرهای معاصر	تهران	کامران دیبا
تئاتر شهر	تهران	علی سردار افخمی

تحول­های هنری:

1-خط نقاشی.                    2-مکتب سقاخانه­ای.

توضیح مکتب سقاخانه­ای:  با نگاه به ارزش­های بصری هنر جهان و به کارگیری مواد و مصالح بومی با موضوع های ایرانی مکتب در دوره سوم دهه 40 و 60 شکل می­گیرد. 

 

دوره چهارم: نوعی رویکرد هنری از سال 1360 شمسی به بعد که نوعی تداوم هنر سنت گرایی دوره سوم است که با تحول های در جریان شکلگیری انقلاب و دفاع مقدس با گرایش های مذهبی ادامه می یابد.

انقلاب فرهنگی: در جریان شکل­گیری انقلاب شکوهمند اسلامی و دفاع مقدس با گرایش­های مذهبی به گونه ای با ابزار هنری در می­آمیزد که در جریان تحول های اخیر به هویتی کاملا مشخص تبدیل می شود وه به نوعی انقلاب فرهنگی در عرصه­های متفاوت ایجاد می شود که نتیجه آن هنر انقلابی – هنر جنگ – هنر دفاع مقدس است.

-بازگشایی مجدد مراکز هنری. -پرپایی و برگزاری نمایشگاه و جشنواره های هنری. - تمایل به نقاشی قهوه خانه ای با موضوع های مذهبی و حماسی. 

                                                                                                          

من الله توفیق

خلاصه درس سیزدهم: هنر و تمدن ایران در سده دوازدهم و سیزدهم هجری قمری.

-در دوره افشاریه تداوم همان سنت فرنگی­سازی دوران صفویه را دیده می­شود.

-محل حکمفرمایی نادر به عنوان نمونه مشخص معماری تاثیرپذیرفته از هنر معماری هندی است.

نقاشی و نگارگری

-در شیراز نوعی مکتب با عنوان "مکتب زند" یا "مکتب گل" شکل گرفت.

- تحول اساسی در این دوره را بیشتر می توان در شیوه های جدید هنری به ویژه نقاشی بر روی اشیایی همانند:

قاب آینه – صندوقچه­های جواهرات – قلمدان­ها مشاهده نمود.

-در این دوره نوعی گرایش به بزرگنمایی دیده می شود.

- هنرهای دوره های صفویه و زندیه بیشتر شامل:

1-نقاشی دیواری. 2-تک نسخه ها. 3-نقاشی زیر لاکی روغنی. 4- پشت شیشه. 5-نقش برجسه­های سنگی. 6-ساخت بنا.

-شیوه نگارگری و نقاشی در این دوره با فضاهای معماری و گرایش به جلال و شکوه ظاهری هماهنگ بوده­است.

-تمایل به هنرنقاشی اروپایی بیشتر در منظره سازی و صورت سازی دیده می شود.

-پدیدار­شدن نوعی گرایش مردمی در آثار سنگی، پرده­های قلمکار، نقوش کاشیکاری و نقاشی­دیواری در مکان­های مذهبی و عمومی.

-تلفیق نقاشی و معماری به ویژه در کاشیکاری بناها به خوبی قابل مشاهده است.

-گرایش به هنر غربی و فرنگی سازی در نقاشی این دوره را می­توان تنها در منظره­هایی دید که زمینه نقاشی­ها را دربرگرفته است.

-تاسیس مدرسه دارالفنون و دارالصنایع به عنوان اولین مرکز دولتی. گرایش کامل به هنر­اروپایی و تمایل به هنر­اشرافی و درباری.

خوشنویسی:

-ابداع سیاه مشق.                        – نوعی نگارش مناسب برای چاپ سنگی.

 

تاثیر ارتباط های بیشتر با غرب در این دوره باعث:

 

-ارتباط با غرب زمینه ساز شکلگیری و کاربرد رسانه های جدیدی از جمله:  روزنامه – مطبوعات – عکاسی – سینما در ایران شد.

همزمان با شکلگیری انقلاب مشروطه در ایران  نوعی گرایش به سمت هنرهایی با زمینه های سنتی و مذهبی دیده می شود.

1-نقاشی پشت شیشه. 2--شکلگیری نقاشی قهوه­خانه ای(خیالی سازی) با موضوع های مذهبی و حماسی.

-آخرین گرایش هنری دوره قاجاریه شکلگیری هنر آکادمی و رسمی است.

-تاسیس مدرسه صنایع مستظرفه به همت کمال الملک.

-رواج­ نوعی نقاشی ایرانی با گرایش های هنر کلاسیک غرب، شبه رمانتیک و شاعرانه همرا با چشم اندازهایی از مکان­هایی واقعی است که بیان­کننده هنر رسمی است.

 

من الله توفیق           

خلاصه درس هنر و تمدن ایران در اواخر سده هشتم و نهم هجری

-در دوره تیموری شهر سمرقند به عنوان شهر سبر نامیده و مرکزیت اولیه حکومت تیموریان شد.

-مراکز عمده آثار هنری را می توان به عنوان دو مکتب اصلی در شیراز و هرات دید.

معماری دوره تیموری:

-مهمترین اقدام تیمور ساخت مسجدجامع شهر سمرقند به یاد همسرش بی بی خاتون است.

مشخصات مسجد بی بی خاتون: بر اساس مساجد چهارایوانی ساخته شده است.

مساجدی که در دوران شاهرخ ساخته شده اند: 1-مسجد بی بی خاتون 2-مسجدجامع گوهرشاد

اقدامات ساخت و ساز در دوران تیمور شامل: ساخت دو تالار اجتماع یعنی دارالسیادات(جایگاه سیدان) دارالحفاظ(حافظان قرآن مجید).

-اوج الگوی مدرسه سازی توسط معمار بزرگ این دوران یعنی قوام الدین شیرازی.

هنر نقاشی و نگارگری

-اوج و شکوفایی دو مکتب شیراز و هرات.

مکتب شیراز: تسلط در بکارگیری رنگ قرمز. تداوم سنت جلایری.

مکتب هرات: تسلط در بکارگیری رنگ آبی.

آثار این دوره شامل: 1-معراج نامه 2-شاهنامه بایسنقری. 3-بوستان سعدی با نقاشی بهزاد.

-رواج تک چهره پردازی که زمینه ساز نوعی نقاشی به صورت مجموعه های نقاشی و خطاطی موسوم به مرقعات شد.

-ویژگی بارز نقاشی و نگارگری در این دوره: کمال تعادل در مقیاس و ترکیب بندی و رنگ آمیزی فاخری است که پیکره انسان را در عرصه معماری با منظره طبیعی به درستی جای داده و به آن وحدت بخشیده است.

- تجسم دیدگاه جدید برای ترسیم  توسط نگارگران از جهان. اوج این نو تفکر را می توان در شاهنامه بایسنقری مشاهده نمود.

-تداوم نگرش هنری مکتب هرات را به گونه ای دیگر در مکتب ترکمان – تبریز می توان دید.

هنر کتاب آرایی

-به کارگیری جلدهای سوخت و زرکوب شده.

هنر خوشنویسی

به اوج رسیدن خط نستعلیق در نیمه دوم سده هشتم هجری.

هنر چوب

از شاخصه های هنر چوبی می توان به درهای بقعه احمد یسوی اشاره داشت.

صنعت چینی سازی و سفالگری

-گسترش روابط میان ایران و چین باعث ساخت محصولات چینی از قبیل چینی های آبی و سفید و تک رنگ شد.

-تاسیس کارگاه­هایی برای ساخت این نو چینی.

-ساخت ظروف معروف به آبی و سفید در مناطق گرگان(جرجان)- کرمان.

-ویژگی سفال و چینی های ساخته شده در کشور:

1- استفاده از قلم گیری تیره در زیر لعاب شفاف فیروزه ای و سبز یا به صورت نقاشی با رنگ های مختلف در زیر لعاب شفاف بیرنگ یا به صورت نقاشی زرین فام.

کاشیکاری

استفاده از کاشیکاری معرق برای تزئین بناها. یک نمونه: کاشیکاری مسجد کبود.

پارچه بافی

-کیفیت بالای پارچه های این دوره.

- استفاده از تصاویر نگارگری در پارچه ها.

-دخل و تصرف نگارگر در رنگ آمیزی تصاویر.                    

من الله توفیق          

خلاصه درس دوازدهم: هنر و تمدن ایران در اواخر سده دهم و یازدهم

خلاصه درس دوازدهم: هنر و تمدن ایران در اواخر سده دهم و یازدهم               صفویه

 معماری:

- ساخت با شکوهترین مساجد به لحاظ طول، بزرگی و زیبایی با تزئینات و کتیبه های خوشنویسی شده.

-به پاس بزرگداشت مذهب شیعه و بزرگان دین تلاش بسیاری برای ساخت آرامگاه هایی در شان بزرگان و ائمه به ویژه در کربلا، سامرا و نجف اشرف در این دوره صورت گرفت.

سبک معماری این دوره را می توان در ساخت؛

آثار مذهبی: مساجد.

آثار غیر مذهبی:  کاخ سازی- راهسازی-شهرسازی-مکان های عمومی( بازار – کاروانسراها در شهرهای بزرگ و راه­های اصلی بازرگانی و تجارت ) مشاهده کرد.

ساخت گنبد های پیازی شکل همراه با گلدسته هایی استوانه ای بلند.

نمونه آثار: مسجد امام اصفهان- میدان نقش جهان. 2-مدرسه چهارباغ. 3-بارگاه ملکوتی امام علی(ع). 4-کاخ هشت بهشت اصفهان.

 

نقاشی و نگارگری:

ادامه مکتب هرات توسط هنرمند برجسته نگارگری کمال الدین بهزاد که در این دوره صفویه به سرپرستی کتابخانه سلطنتی در تبریز منسوب شده بود.

تلفیق سنت های مکتب هرات و ویژگی محلی تبریز که توسط سلطان محمد انجام شد.

مشخصات: استفاده بیش از حد رنگ طلایی. عمده موضوعات نقاشی را موضوعات درباری و گاهی موضوعات عادی در بر می گرفت. استفاده از نوعی ترکیب بندی حلزونی. شاخص آن را می توان در نسخه شاهنامه های نفیس این دوران دید.

بعد از تبریز برای مدتی مکتبی هنری در مشهد در نیمه دوم سده دهم هجری شگل گرفت.

ویژگی این مکتب: 1-ادغام همان ویژگی های مکتب تبریز با عناصر محلی و ایجاد روش جدید. 2-توجه به موضوع های عادی. 3-ترسیمدرخت کهنسال با تنه و شاخه  گره دار.4-استفاده از رنگ سفید

یک نمونه اثر از این مکتب: کتاب هفت اورنگ جامی است.

در اواخر سده دهم(947هب) حضور مکتب هنری قزوین، هنرمندان درباری بیشتر به دیوارنگاری می پرداختند. از این رو برخی هنرمندان به دلیل توجه سود تجارتی به سمت سفارش از سمت سفارش دهندگان رفتند و به اجرای مرقعات پرداختند.

ویژگی نگارگری مکتب قزوین:

1-کاهش تنوع رنگ. 2- کمرنگ شدن پیکره ها. 3-ادامه سنت نگارگری در شاهنامه نگاری.

نقاشی: ادامه دیوارنگاری در امکان عمومی.

در میانه سده 12 هجری اصفهان به عنوان پایتخت صفویان انتخاب شد.

 در این شهر شیوه مستقلی توسط رضاعباسی ابداع شد. که تاکید بر واقعه نگاری و قلم گیری داشت.

نقش هنرمندان این دوره سهم بسزایی در هنر گورکانی، کشمیر و عثمانی گذاشت.

تحت تاثیر هنر اروپایی نوعی هنر  با عنوان فرنگی سازی در نقاشی رایج شد.

توجه هنرمندان به کشیدن چهره – منظره های طبیعی – دورنماسازی.

پیامد این تحول( رفت­و­آمد هنرمندان به کشورهای اروپایی) زمینه ساز گرایش های متعدد سیاه قلم-مرقعات-دیوارنگاری-نقاشی گل و مرغ و شیوه های مردم نگاری شد.

 نمونه آثار: 1- شاهنامه شاه طهماسب 2-شاهنامه قوام.

 

بافندگی:

قالی بافی: نیمه اول سده دهم: تولید دو فرش اردبیل و فرش اصفهان است. غنای این دو فرش به دلیل کاربرد طرح های اسلیمی، ختایی و شمسه ها و ... با الیاف ابریشم است.

بافندگی: و­جود ابریشم قابل دسترس در این دوره زمینه ساز پارچه های نفیس از جمله زربفت بوده که بسیار مورد توجه درباریان بوده است. این پارچه ها با زمینه رنگی و از تار و پود طلا بافته می شده است. نقش گل ها از ابریشم براق با رنگی نزدیک به متن بافته می شد.

فن بافت نیز تحول اساسی یافت بافت مخمل و پارچه های چندتایی که به صورت دو یا چند پارچه ساده که درهم بافته می شد و دارای طرح گل و بوته برجسته بود انجام گرفت. ایجاد طرح نگارگری در بافت پارچه توسط هنرمندان یزدی و کاشانی صورت گرفت.

ظروف سفالی و چینی:

در اوایل سده دهم تحولات چشمگیری در عرصه سفالگری پدید آمد:

1-بالا بودن کیفیت ظروف چینی اصفهان برای رقابت در بازار جهانی آن دوره و نزدیک­تر بودن به بازار اروپا نسبت به چین دوره مینگ.

2- ویژ­گی ظروف چینی ساخت ایران: در اوایل سده دهم تا پایان سده سیزدهم هجری:

1-جداره نازک. 2-ظرف بودن 3-نیمه شفاف بودن.4- ابداع و ادامه روش های 1-زیر رنگی. 2-رو رنگی(ظروف مینایی). 3- زرین فام 4-تزئین هفت رنگ.

 کاشیکاری:

در دوره صفوی علاوه بر استفاده از نوعی کاشی معرق­­ برای سرعت بخشیدن در تکمیل دیوارنگاره های بناها از نوعی­کاشی­هفت رنگ استفاده       می کردند.

نقوش: نقوش غالبا اسلیمی و ختایی بودند.

رنگ: استفاده از رنگ های متنوع لاجوردی،  آبی، سفید، زرد اکر، سیاه، قهوه ای و سبز.  

نمونه آثار: 1-کاشیکاری هفت رنگ مسجد امام در اصفهان. 2-کاشی هفت رنگ مسجد شیخ لطف الله در اصفهان.

 هنر فلزکاری:

1- ادامه همان استفاده از فن ترصیع کاری با فلزات گرانبها.

2-استفاه از کتبه های خص نستعلیق.

3-استفادهه از نقوش گل و گیاهی­، اسلیمی و ختایی.

من الله توفیق